Nakit alışveriş acı veriyor!

ABD'nin Pittsbugh şehrindeki Carnegie Mellon Üniversitesi'nde yapılan bir araştırma, insanların kredi kartıyla nasıl borç batağına saplandığını ortaya koydu.

Diğer Haberler

Nakit alışveriş acı veriyor! Araştırmaya göre, harcamalarını parayla yapanların beyinlerinde acı hissettikleri, kredi kartıyla yapılan harcamalardaysa bunun belirlenemediği saptandı. Bu durum, kredi kartıyla yapılan harcamalarda elden çıkan paranın ve miktarının görülmemesine bağlandı. Araştırmayı yapan bilim adamları kredi kartlarının insanları uyuşturucu etkisinin olduğunu ifade ediyor. Uzmanlara sorduk kredi kartı uyuşturucu etkisi yapar mı, nakit alışveriş can yakar mı?

'Kredi kartıyla olmayan parayı harcıyoruz'
Psikiyatrist Prof. Dr. Mansur BEYAZYÜREK:

"Kredi kartının bankalar tarafından sunumu, para bizden çıkmayacak gibi, ürüne bedava ulaşılacakmışcasına sunuluyor. Hepimiz bunu yaşıyoruz ve cebimizde para yerine kredi kartıyla ödüyoruz. Sanki o an bedava alıyormuşuz gibi bir duygu oluşuyor. Ama bu bize böyle öğretiliyor, hissettiriliyor. Bu öğrenilmiş bir davranış. Nasıl ki uyuşturucu ve alkolden alınan keyif farklıysa ve zararı sonradan çıkıyorsa, burada da kredi kartıyla yapılan alışverişte hissedilen keyif de farklı bir keyif. Aslında bizim olmayan parayı harcıyoruz. Ondan sonra da acısını çekiyoruz. Tıpkı uyuşturucu bulamayan birinin çektiği acı gibi."

'Tüketim alışkanlığımız artık çok değişti'
Psikiyatri Uzmanı Dr. Ayhan AKCAN:

"Nakit paranın simgesel özelliği var. Geçim, zaman, sağlık, itibar mevki gibi şeyler ifade eder. Kredi kartıysa sanal, sadece alışveriş yapma ya da sahip olma duygusunu tatmin ediyor. Kartla alışveriş yaparken sanki o parayı kendisi harcamıyor ve ödemeyecek gibi bir hisse kapılıyor. Neden sonuç ilişkisini kuramıyor ve bütçesini hesaplayamıyor. Bu insanlar zaten bağımlılığa aday olan insan. Sistem de bu insanlar üzerinden dönüyor. İnsanların tüketim alışkanlığını değiştirdiler. Artık alışveriş puan toplama, öteleme, promosyon tarzında oluyor. Nakit alımlarda acıma duygusu tabii ki yaşanıyor. Çünkü para elden gidiyor, artık o kişiye ait değil. Kredi kartındaysa para zaten yok, somut bir şey olmadığı için acıma duygusu olmuyor.

'Eksiklik hissediyorlar'
Psikiyatr Kerem DOKSAT:

"Bilimde ödüllendirme sistemi diye bir sistem var. Burada beyinde acı değil de bir eksiklik hissediyorlar. O işi yapmadıkları zaman yeterli ödülü almamış oluyorlar. Yeterli ödülü alabilmek için nakit para da her zaman olmuyor. O zaman kredi kartı devreye giriyor. Kredi kartı zaten paranın yerine icat edilmiş bir şey. Orada olmayan bu parayı insanlar çok rahat harcıyorlar. Nasıl olsa elden para çıkmıyor bu yüzden çok kolay harcayabiliyorlar. Tabii o daha sonra günü geldiğinde nakit bir ödeme istiyor. Ödenmezse de faiz bineceğini hiç hesaplamıyorlar ve maalesef paldır küldür harcama yapıyorlar."

'Zamana yayıldığı için acı farklılaşmış oluyor'
Uzman Psikolog Gülşah BEŞTAV:

"Nakit alışveriş yapıldığı zaman kişiler bir şeyini kaybedince yaşadığı kayıp hissinin aynısını yaşıyor. Dolayısıyla nakit alışverişte bir kayıp varmış gibi algılayıp onun yasını tutuyor aslında. Bu acı onunla benzer. Ama kredi kartıyla alışveriş yapıldığı durumda kişi o yası görmezden gelmiş oluyor. Uyuşturucu etkisinin nedeni de bu. Çünkü ertelemiş oluyorsun ve daha sonra hesap kesilmiş oluyor. Ama oradaki acı duygusu sonsuza dek öyle kalmıyor. Yine acıyı hissediyorsun fakat zamana yayıldığı için acı hissi farklılaşmış oluyor. Esasında her ikisinde de acı eşit. Nakit alışveriş acının bir anda tek doz verilmesi gibi bir şey."

'Eğitim seviyesi yüksek kişiler daha dikkatli'
Psikolog-Psikoterapist Ufuk MAVİENGİN:

Kredi kartıyla harcama yaparken elden çıkan herhangi maddi bir şey olmadığı için kişi para harcamıyormuş gibi oluyor. Kredi kartıyla alışveriş yaparlarken onun aslında ödenemeyeceğini hesap edemiyorlar. Ama ellerinde çil çil altın olsa ya da kâğıt paraları olsa cüzdandan eksilen parayı görseler bunu bu kadar rahat yapamazlar. Eğitim seviyesi düşük kişilerde maalesef böyle bir sorun ortaya çıkıyor. Ama eğitim seviyesi yüksek kişilerde yani dürtü kontrolü olan kişilerde harcamalarda daha dikkatli oluyorlar. Dürtü kontrolü olmayan kişilerin zaten hayatının her alanında kontrolde bir bozukluk oluyor. Bir de ellerine kredi kartı verildiğinde amaçlarından sapıyorlar." Zeynep YILDIRIM / AHT-haberturk.com.

Bunlarda ilginizi çekebilir: