Sanatta süt krizi için Gecce'ye konuştular!

12-19 ve 26 Şubat tarihlerinde Emek Sahnesi’nde sütten korkmayanları bekleyecek olan “İyi Geceler James Dean” adlı performans, sanatta süt krizini başlatarak çağdaş sanatta yeni bir dönemin kapısını araladı.

Kültür-Sanat

Sanatta süt krizi için Gecce'ye konuştular! JAMES DEAN İLE SANATTA SÜT KRİZİ!

12-19 ve 26 Şubat tarihlerinde Emek Sahnesi’nde sütten korkmayanları bekleyecek olan “İyi Geceler James Dean” adlı performans sanatta süt krizini başlatarak çağdaş sanatta yeni bir dönemin kapısını araladı. Çağdaş sanatın öncü isimlerinden Performans Sanatçısı ArasCan Dönmez’in son interaktif performansı “İyi Geceler James Dean”in ikinci gösteriminde süt krizi yaşandı. Güçlü metni ve çarpıcı sahneleri ile “İyi Geceler James Dean” seyirciden alkış alırken tiyatrocular kendi içinde ikiye ayrıldı.


PİSUARDAN SONRA SÜT

Dönmez’in sütü Marcel Duchamp’ın pisuarından sonra sanatta yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Sanatta süt tartışmasının fitilini ateşleyen performansı süt sahnesinden sonra salonda kalarak izlemeye devam eden halk, mekanı yarıda terk eden tiyatroculara ateş püskürürken, performansın süpervizörü Nihan Demirelli sadece gecce.com’a konuştu.


ŞOK ETKİSİ YARATTI!

Ölümün üzerinden 63 yıl geçmesine rağmen hala dünya sinemasının en büyük ikonlarından biri olan James Dean’in doğum yıldönümü olan 8 Şubat’ta Dean’e hediye etmek üzere “İyi Geceler James Dean” adını taşıyan performansı ile “Seks-Siz” den sonra tekrar takipçilerine merhaba diyen Dönmez seyirciye süt dökerek sanatta şok etkisi yarattı.

SÜPERVİZÖRDEN AÇIKLAMA:

James Dean’in büyümemesi, büyüyememesi üzerinden ilerleyen performansın bir bölümünde önce seyirciye diogonal olarak duran Dean portresine ardından da porteyi oturmaz pozisyonu itibariyle arkalayan seyirciye süt döken Dönmez için süpervizör Demirelli, “interaktif bir performansta içeri gelenlerin başına her şey gelebilir. Bunun uyarısı da önceden yapılır. Dünyada da bu böyle. Sanat takip ederler bunu anladı ama sanatçılar provoke ederek salonu yarıda terk etti. Bunu okuma çok zor” dedi.


SALONU TİYATROCULAR TERKETTİ, SEYİRCİ İZLEMEYE DEVAM ETTİ:

İçlerinde Tiyatro Pera’dan Nesrin Kazankaya, Radikal blog sanat yazarı Sena Öztürk ve Direklerarası Seyirci Topluluğu üyeleri ile çok sayıda devlet tiyatrosu oyuncusunun olduğu kalabalık bir grup salonu “bu ne rezelet” diye apar topar terk ederken kendini sanat takip eder olarak ifade eden halktan kişiler yerinden bile kıpırdamadı. Bilet paralarını geri isteyen, rejiyi basıp oyunu durduran ve bu performans bu mekanda devam etmeyecek diye bağıran tiyatro camiasının içinden kişiler ve önemli ödül törenlerinin jüri üyesi olarak salondaki yerini alan yetkili isimler performansı durdurmak için elinden geleni yaptı. Kriz gecesinin ardından tiyatro camiasından çok sayıda kişi Dönmez’e destek için harekete geçti.

İLK DESTEK ASUMAN DABAK’TAN GELDİ!

Dönmez’e ilk desteği tiyatro kökenli oyuncu Dabak verdi. İşte Dönmez’i ve son işi “İyi Geceler James Dean”i savunan ve gecce.com’a konuşan o isimler ve söyledikleri:

Asuman Dabak (Tiyatro kökenli oyuncu): Seyirci artık dünyayı takip edecek, performansı öğrenecek ve interaktif işlere eğilimli hale gelecek. Yazık ki ne yazık. Sütün provoke edildiği bir ülkede bu ülke insanı olarak daha çekeceğimiz çok büyük acılar var. Kafamızı ne kadar vursak azdır. Biz nasıl bu hale geldik. Polis tarafından biber gazlarının, plastik mermilerin ve tazyikli suların atıldığı bir dönemde bir performans sanatçısı çıkıyor ve mekana gelenlere süt döküyor. Üstelik o bu ülkenin tek erkek performans sanatçısı. Değeri bu şekilde mi biliniyor?

Nedim Saban (Tiyatro Kare’nin kurucusu, tiyatro ve dizi oyuncusu): Seyirci de en az sahnedeki performansçı kadar özgür olmalı. Elbette rahatsız olup dışarı çıkabilir ama rejiyi basmak ve mekanı tehtit etmek ahlaki açıdan doğru değildir. Bu performans Broadway’de yapılsa ayakta alkışlanırdı, ne yazık ki burası Türkiye.

Alanur Özalp: (Uzman psikolog) Süt kimseyi kirletmez. Seyirci belli ki o sahnede sütle ilişki kuramamış. Halbuki az önce kuru olan seyirci artık sütlü haliyle performansta alması gereken pozisyonu belirlemeli, süt bize şu anda ne kattı ya da bizden ne götürüyor diye düşünmeliydi. “İnteraktif bir performansta olabilecek her şey önceden öngörülebilmeli. Takipçiler sütlendikten sonra bizim sütlü halimiz şu anda bu performansta neyi temsil ediyor diyebilmeliydi. Belli ki bir önceki sahnede çalan Nükhet Duru’nun ‘büyüme çocuk’ adlı şarkısı ile ‘süt’ ilişkilendirilememiş. Şarkıda ‘insanlar büyürken küçülürler. Dışları temizlendikçe içleri kirlenir’ diyor. Buda mı kimseye bir şey anlatmadı?”

Suna Selen: (Devlet tiyatrosu oyuncusu) Xavier Dolan Avrupa için ne ise, ArasCan da Türkiye için o. Yaptığı işler çok yukarıda, bu nedenle anlaşılması yıllar istiyor. Üstüne süt döküldüyse o pahalı marka elbiseni kuru temizlemeye verirsin. Üstündeki gerçekten o markaysa onu temizlemeye verecek paran da vardır. Ancak sahtesi ise dikişi açılır, düğmeleri sökülür ve temizlenecekken hepten kullanılmaz hale gelir. Sanatın biricikliği karşısında üstüne süt dökülmüş bir pantolonun ya da t-shirtin önemi nedir?

Çağ Çalışkur: (Tiyatro Craft’ta yönetmen) Vodvil mantığı ile yurtdışında kaba sakallı adamlar kadınların kucağına oturup yüzlerini yalayınca sorun edilmiyor da, bu bir alternatif tiyatro mekanında geleni afişe etme üzerinden gerçekleşince mi öfkeye sebep oluyor. ArasCan’ın yaptığı işin dünyada örneği çok. Aslında Türkiye’de bu konuda öncü ama yurtdışına gidip gelmediği için dikkate alınmıyor olabilir. Ayrıca interaktif bir performanssa bu, senin sütyenin bile çıkarılabilir, ayağından ayakkabın alınıp camdan aşağı atılabilir. Her şeye hazırlıklı olmak durumundasın.

Şükran Moral: (Performans Sanatçısı) ArasCan’ın şimdi neredeyse her performanstan sonra neden soru-cevap yaptığını ve bilmeyenlere “çağdaş sanat metinleri” dağıttığını daha iyi anlamışsınızdır. Seyirciyi eğitemediğinizde seyirci sizi eğitir ve acaba “süt sahnesini mi kaldırsam” mı diye düşünürsünüz bir an. Oysa esas olan seyircinin o üzerine dökülen sütle anlaşmasıdır, dökenle çatışmak yerine. Performansı bu sebeple bitirecek falan olursa asla destek vermem, devam diyorum ben.

Şenay Gürler: (Tiyatro Craft’ın kurucusu, oyuncu) Üzücü. Sütün artık başka bir anlamı var. Olumlu ya da olumsuz ama bu performansla başka bir şeye dönüşmüş durumda. Gidenler ve kalanlar dengesi ise sağlam bir okuma istiyor kesinlikle. ArasCan devam etmeli. Performans yürümeli!

Ercüment Balakoğlu: (Tiyatrocu) Süt mü dökülenleri kirletti yoksa üstüne süt dökülenler mi sütü. Provokasyondan başka bir şey değil. Süt sahnesi olmasaydı da provoke edeceklerdi belli ki.


Nur Sürer: (Sinema oyuncusu) Sanatçıların bunu yapması utanç verici. Esefle kınıyorum. Devlet tiyatrosu oyuncuları performans mantığına karşı diye performans sanatı Türkiye'de yapılamayacak mı? Kapanmak üzere olan devlet tiyatroları için devlet tiyatrosu oyuncularına kim destek verecek yürüyüşlerde? ArasCan gibi adamlara ihtiyaçları var. Kime ne yaptıklarının farkındalar mı?

Cezmi Ersöz: (Yazar) ArasCan Kafka'nın Dönüşümü'ne yanak vermiş ve ama salondakiler biz o yanağı alır ısırır, dişlerimizi geçirerek parçalarız demişler.

YASAKTAN SONRA İLK KEZ!

“Süt” sahnesinden sonra aldığı sansür ve yasak sonrasında ilk kez 12 Şubat’ta Emek Sahnesi’nde gösterim yapacak olan “İyi Geceler James Dean” in biletleri mybilet’te satışa çıktı.

Sanatta süt tartışmasının fitilini ateşleyen performans “İyi Geceler James Dean” in yankıları süreceğe benziyor. Performansçı ArasCan Dönmez’in konu ile ilgili ne zaman bir açıklama yapacağı ise şimdilik merak konusu.

Bunlarda ilginizi çekebilir: